Esta web utiliza cookies, puedes ver nuestra la política de cookies, aquí
Política de cookies +
Otsaila eztiegia, primadera txirtxilegia

ORIENTACIÓN AL USUARIO

Hemen zaude:
 
Lur Pagoaga, artzai eta gaztagile:

"Artzaintzak eta gaztagintzak dedikazio handia eskatzen dute"

Arrasatear gazteak 9 urte daramatza egunero baserrian edota Degurixa inguruan lanean. Gazteluko Haitza markako gazta egiten du, eta gazta hau erosgai dago Eraindajanen, zapatu azokan eta Mitarte Garai baserrian.

595.Lur.Pagoaga1 (id: 7304304)


Testua, argazkiak eta bideoa: Gontzal Landa Herbias / 2019ko ekainak 6, osteguna

 

Lur Pagoaga Zaloña, Mitarte Garai baserriko semea dugu, eta orain direla 9 urte artzaintzari heldu zion.

 

"Etxean betidanik artzaintza bizi izan dugu - azaldu digu - aita artzaia zen, gustuko zuen jarduera hau eta bizitza osoan artzai ibili zen". 

 

Alabaina, "bera gaixotu zenean, transmisioa galtzeko arriskua zegoen, eta ni langabe nengoenez artzaintzari heldu nion, orain direla 9 urte".

 

Ardiak gobernatzea "eguneroko lana da, eta gainera etxean badugu txakurrak, oiloak, txerriak,... zaindu beharra, ortua ahaztu barik. Izan ere, baserriak bete-beteko arduraldia eskatzen du".

 

"Artzaintza lotura handia da, baina egia da ere behi esneen zaintzak urteko 365 egunak exijitzen dituela. Ardiak zaintzeak urteko 6-7 hilabetetan zehar eguneroko dedikazioa exijitzen du. Mendira bidaltzen direnean, dedikazio maila jaisten da, eta lasaitasun bat ematen du".

 

Lurrek aurreikusten du astebete barru ardiak mendira igoko dituela, Degurixa aldera: "Ordutik aurrera, astean bizpahiru aldiz igoko naiz mendira, ardiak dauden tokira. Bistadazo bat ematen dut dena ondo dagoela ziurtatzeko".

 

Alde horretan "hemengo mendietan ez dago arrisku handirik, otsorik eta hartzik ez dagoelako. Iaz arazoa izan genuen mendietan ibili ziren bi txakurrekin, baina arazo puntual bat izan zen".

 

"Lapurreta bat edo beste ere izan da, arkume bat faltan sumatu izan dugu, baina lapurretak ez dira ohikoak mendiko artaldeetan". 

 

Egungo artzaintzak lehengoa baino arinagoa da: "Lehengoak lotura handiagoa eskatzen zuen, artzaiak mendian egoten baitziren, ardiekin bakarrik eta egunero. Gaur egun ezberdina da hein batean, eta artzaiak asteburu bat libre har dezake, betiere beste pertsona baten laguntzaz. Nire horrelakoetarako amaren laguntza izaten dut". 

 

595.Lur.Pagoaga2 (id: 7359030)

Artzaintzaren zati garrantzitsuenetako bat gazta egitea da, eta Lur horretan ere aritzen da. "Gazta mota ezberdinak egiteko prozesuak antzekoak dira. Izan ere, tenperatura eta denbora ezberdinak aplikatuta, gazta ezberdinak lortzen dira".

 

Gaztagintzari ekiteko, esne gordina 30 gradu ingurura arte berotzen da, eta hala, "esnearen propietateak pizten dira". Ondoren gatzaria botatzen zaio (fermentatu dadin) eta ordubete inguru bere horretan utzi ostean, gazta mamia sortzen da, hau da "gazta gogortu egiten da".

 

"Nik egiten dudan prozesua eta Idiazabalgo gaztaren prozesua berdinak dira. Azken 5 urteetan esnea 'al baño maria' bitartez berotu izan dut, baina nik gaztagile bati entzun nion berak kobrezko ontzi batekin emaitza hobeak lortzen zituela".

 

Metodo hau lehen ohikoena zen, eta egun beste herrialde eta nazio batzuetan ere badarabilte. "Nik proba egin nuen, eta emaitzarekin gustura geratu nintzenez, metodo hau baliatzen dut. Kobrezko ontzia erabiltzearen ohitura berreskuratu dut".

 

Gaztagintza prozesuarekin jarraituta, gazta mamia apurtu egiten da, eta ondoren berriro berotzen da, "38 gradu ingurura arte, horrela mamiak gasura askatu dezan. Ostean, berriro batu egiten da eta gaztaiaren mamia lortzen da".

 

Ondoren ontziratu egiten da eta prentsa bati eragiten zaio, geratzen den gasura ateratzeko. "24 ordu egoten da gasura askatzen, eta ondoren gaztaia gatzuretan sartzen da, gaztak gatza hartu dezan. 18-24 ordu izaten da bertan".

 

Gero ontzeko prozesua dator, eta bertan egunero gaztari buelta eman behar zaio. Ontze prozesuak "gutxienez bi hilabete irauten du, eta listeria saihesten da". Gaztak ontzen jarraitzen du saltzen den arte.

 

Lurrek gazta normala egin ohi du, ketua ez dena, besteak beste "azken urteetan gazta ketuaren salmentek nabarmen egin dutelako behera. Nik etxerako eta ezagun batzuendako egiten dut soilik gazta ketua". Gazteluko Haitza markako gaztak erosgai daude:

 

  • Arrasateko Ereindajanen (Araba etorbidean)
  • Bergarako Ereindajanen
  • Seber Altubeko azokan, hilabeteko 3. zapatuan
  • Mitarte Garai baserrian (Areantza auzoa 8, Urkulutik hurbil)

 

Aipatzekoa da baserrira "bertaratzen diren erosleek aukera daukatela gazta egin den lekua ikusteko, eta gainera horrela erosleekiko harremana zuzenagoa da".

 

Horrelako erosketek lehen sektorea bizirik mantentzen dute, eta beraz kontsumitzailearen esku dago bertako gaztagintzak, ortugintzak,... eta oro har baserriak aurrera egitea. "Erabaki egokia hartzea oso garrantzitsua da". 

 

Bitartean, elikagaien industriak "ahalik eta etekin ekonomiko gehien ateratzea du helburu. Ondorioz, elikagai industrialak ez dira askotan osasungarriak".


EREMU PRIBATUA


Copyright © 2008 - MONDRABERRI
Mondraberri@gmail.com - www.mondraberri.com
Tel: 943 797837 - Arrasate Pasealekua 3-bajo / P.K. 101 - 20.500 - ARRASATE